De waterkoker, de fluitketel, het koffieapparaat, je badkamer: allemaal hebben ze te lijden van kalk in het water. Al het water dat door onze leidingen stroomt, bevat opgeloste stoffen, zoals mineralen, legt Jan Peter van der Hoek uit, hoogleraar drinkwatervoorziening aan de TU Delft en werkzaam bij Waternet. ‘Naast magnesium is een van die mineralen calcium, dat neerslaat als kalk.’ Hoe hoger het gehalte aan opgelost calcium, hoe hoger de zogenaamde hardheid van het water.

De hardheid verschilt per regio in Nederland, afhankelijk van het waterbedrijf. ‘De hardheid van het water wordt bepaald door de bron van het water en door de behandeling van het waterbedrijf’, legt van der Hoek uit. Het waterbedrijf kan er namelijk voor kiezen om het water minder hard te maken. Dat is fijn voor de consument, omdat veel apparaten verwarmingselementen hebben, die aangetast worden door hard water. Kalkaanslag kan ervoor zorgen dat verwarmingselementen minder goed warmte geleiden, waardoor de apparaten zelf minder efficiënt worden. Hoe zachter het water, hoe minder groot de schade.

Ongevaarlijk

Als je soms ziet hoeveel kalk neerslaat in apparaten zou je je zorgen kunnen maken of je er iets aan overhoudt, als je kalk binnenkrijgt bij het drinken van een kopje koffie of thee. Maar dat is niet nodig; kalkaanslag is voor de gezondheid ongevaarlijk. Is het misschien zelfs gunstig? Als dat harde water zoveel calcium bevat, zouden we dan bijvoorbeeld melk, kaas of yoghurt kunnen laten staan?

Onverstandig, zegt Jasper de Vries, woordvoerder van het Voedingscentrum. ‘In zuivel zitten naast calcium ook nog andere voedingsstoffen, zoals de vitamines B12 en B2, die niet in water zitten.’ Hard water is dus geen goede vervanging voor melk, kaas of yoghurt. Zuivel zou je bijvoorbeeld wel kunnen vervangen door noten en bepaalde groenten, zoals bladgroenten, die ook calcium bevatten. Maar daarvan moet je veel eten om voldoende calcium binnen te krijgen, aldus het Voedingscentrum.

En onder de douche? Wat doet kalk aan de buitenkant van je lichaam? Diverse bedrijven die waterontkalkers verkopen voor thuisgebruik, prijzen als voordelen aan dat je er zachter haar en een minder droge huid van krijgt. Ook zouden patiënten met eczeem gebaat zijn bij ultrazacht water. Daar zit wel wat in, zegt Menno Gaastra, dermatoloog bij Huidmedisch Centrum Oosterwal. ‘Bij eczeem is er sprake van een verminderde beschermfunctie van de huid, waardoor de huid veel droger is en sneller vocht verliest. Het water van de douche droogt de huid juist uit’, zegt Gaastra. ‘Hoe langer en heter de douche, hoe sterker de uitdroging. Maar ook: hoe harder het water, hoe slechter.’

Eczeem

Gaastra ziet dat het gebruik van een waterontkalker bij mensen met eczeem een verbetering teweeg kan brengen. Maar ook voor mensen zonder eczeem zijn er voordelen te behalen. Gaastra: ‘Bij zacht water blijven er minder kalkresten aan je haren kleven, wat vaak zorgt voor zachter haar.’ Ook heb je minder shampoo en douchegel nodig.

En die nare kalkvlekken in je badkamer? Daar heeft Van der Hoek nog wel een oplossing voor: ‘Gewoon na elk gebruik naspoelen met koud water.’ Kalk is namelijk veel beter oplosbaar in koud water, en slaat dan minder snel neer.